Robert Giesberts

Blekers strijd

Kan dat, zeggen dat het in de toekomst anders moet maar voorlopig doorgaan op dezelfde voet? Is dat de sleutel tot het herwinnen van vertrouwen? Het CDA meent van wel. Ik denk van niet. We gaan het huis in de toekomst blauw schilderen, maar nu zijn we bezig het rood te maken en daar gaan we nog een tijdje mee door; dat is wat het CDA haar kiezers vertelt. En bij deze verwarrende boodschap moet een leider gevonden worden. Een leider die zowel het rood maken van het huis als het blauw maken ervan kan verdedigen. Ga er maar aan staan. Dat is stevig oefenen in loze zinnen als: “We hebben offers gebracht voor het landsbelang en kiezen nu weer onze eigen weg.”  Nou ja, de zin zelf is niet zo loos, maar wel de afzender. Het CDA heeft namelijk haar electoraat niet ervan overtuigd dat ze mee is gaan regeren uit landsbelang. De indruk is te hardnekkig dat het een machtskeuze is geweest om er als partij groter en sterker uit te komen. En dat is een miscalculatie geweest, zo geven de peilingen aan. Maar geen politicus natuurlijk die peilingen serieus neemt, toch?

Personificatie van die ‘verkeerde’  keuze is Maxime Verhagen. Hij heeft er een imago mee gekregen, of versterkt, want niets ontstaat zo maar, van een niet te vertrouwen, met twee monden pratende politicus. Die naam had Lubbers trouwens ook maar hij hield dat klein door de beeldvorming ook met andere kwaliteiten te laden. Dat is Verhagen niet gelukt. Dit maakt voor Verhagen de nederlaag dubbel: de partij niet gered en zijn gedeukte imago geen nieuwe glans gegeven. En dus zoekt het CDA een leider die wel bij de verwarrende boodschap past.

Niet opmerkelijk dus dat Henk Bleker dan wordt genoemd. En dat ook niet in de laatste plaats dankzij zijn eigen inspanningen. Bleker is met Verhagen de architect van het minderheidskabinet. Tegelijk heeft hij het vrijgevochtene, het tikkeltje optimistische onverantwoordelijke, van een schilder die nu nog met rood verft en tegelijk het mooi weet te vertellen dat het toch straks allemaal blauw zal zijn. CDA-leider kan hij, denk ik, prima zijn, maar van een CDA-leider wordt door CDA’ers altijd (nog steeds? ik vrees van wel) verwacht dat hij het land gaat leiden. En of het CDA-electoraat de vraag of Bleker dat is toevertrouwd in voldoende meerderheid positief zal beantwoorden is zeer onzeker. Hij heeft daarvoor niet een echt overtuigend track-record opgebouwd als staatssecretaris. Als Bleker echt wil (en daar is weinig onzekerheid over) is het zijn strijd zich de komende maanden een duidelijker imago aan te meten. Hij heeft het in zich te zijn zoals een frivole Van Agt in zijn dagen (”ik ben een amateur in de politiek”) en met een geloofwaardig gespeelde naïviteit te reageren en te acteren. Ik drukte de associatie wat weg, maar schrijf het nu toch op, komt ook doordat ik Van Agt erbij haal: het CDA heeft eigenlijk behoefte aan een clown. Fortuyn, Verdonk, Wilders: het zijn politieke clowns die rolvast hun boodschap brengen, vaak wereldvreemd, afwijkend van Haagse mores, en daardoor ook aantrekkelijk voor hordes op drift geraakte kiezers.

De verwarrende boodschap waar het CDA zich nu mee op heeft opgezadeld moet de komende jaren verteld worden door een figuur van wie congruentie verwacht kan worden maar daarin zo herkenbaar is dat hij geloofwaardig is. Bleker kan die clowneske rol spelen en wie weet waar dit hem en zijn partij brengt.

Wet op Uitgestelde Teleurstelling

Zal 2012 het jaar worden waarin Poetin alsnog van het politieke toneel in Rusland verdwijnt en dit toneel meer werkelijkheid en minder fictie gaat kennen? En zal in 2012 in Egypte de lente wel definitief doorbreken, evenals in Libië en Tunesië? Wordt Obama herkozen? En nemen de Chinezen via Weibo definitief afscheid van de tucht en orde die ‘hun’ communistische partij hen oplegt? En is eind 2012 de eurocrisis vooral een akelige herinnering, net als het kabinet van CDA, VVD en PVV?

We zijn geneigd altijd te optimistisch te zijn. Ik tenminste. Dus als ik de vragen zou vervangen door stellige overtuigingen neem ik een zware hypotheek op mijn persoonlijke gemoedsrust. En zware hypotheken zijn ongezond. Dat hebben de afgelopen jaren me wel geleerd. Konden we de toekomstverwachting maar op huurbasis aannemen en medio 2012, als het tegenvalt of juist meevalt, verkassen naar een nieuwe verwachting. In gelul schijn je niet te kunnen wonen, maar in verwachtingen is het soms goed toeven. Daar kun je aardig gesust door worden. Tot het gordijn van Actualiteit ruw open gaat en je je verwachting ziet verdwijnen als mist opgejaagd door de zon.

Maar goed, dit alles is hypothetisch en metagnomie is niet mijn ding. Op 2012 zal ik waarschijnlijk met net zo veel wrevel en teleurstelling terugkijken als 2011. Dat weet ik bijna als een wetmatigheid omdat voor 2011 zich jaren heb neergelegd die eenzelfde soort van gevoelens en gedachten achter hebben gelaten. En toch klinkt me dat ook weer te somber. Want al telt elk jaar afzonderlijk toch weer zijn dikke zware randen: decenniumgewijs voel ik me toch positief gestemd. Dat lijkt een vreemde tegenspraak. De som van de grijze delen is een soort van wit. Dat klinkt naar de geheime toverformule waar Keuringsdienst van Waren onlangs naar zocht toen ze wilde verklaren hoe uit massa’s grijs gerecycled papier stralend wit WC-papier gefabriceerd wordt. Filteren, filteren en filteren, zei de fabriek. Een stiekem afgeluisterd telefoongesprek wees uit dat dat niet alles was. Misschien dat mijn toverformule in het geheugen ligt en de wens om hoop te hebben. Daardoor kan ik me elk jaar nooit onttrekken aan teleurstelling over wat er wel en juist niet is gebeurd, terwijl over een groter tijdsvlak beschouwd ik allerlei hoopgevende ontwikkelingen zie.

Maar wie weet (zegt die hoopvolle stem in mij) breekt 2012 de Wet op de Uitgestelde Teleurstelling en zie ik over 12 maanden mooie antwoorden op al die boeiende vragen waar ik mijn blog mee begon.

Ieder mens maakt zijn eigen werkelijkheid

Ieder mens maakt zijn eigen werkelijkheid. Dat zit in onze natuur. Kim Jong Il (”I didn’t know Kim Jong was il!” was een goede grap die ik gisteren hoorde) kon tot in extremis zijn eigen werkelijkheid  maken. Er was niemand die hem tegensprak. Niemand die hem wees op gevolgen. Het is niet uniek dat mensen op hoge posities de werkelijkheid vervormen door gebrek aan weerwoord. Soms maken ze het er zelf naar en soms is de omgeving te bescheiden of te bewonderend om het weerwoord te geven. De vertrokken directeur van het COA en Cruyff, zijn namen die me nu zo te binnen schieten. Hun leren te veranderen is vermoedelijk tevergeefs. Hooguit hebben schade & schande een gevolg, maar die kan ook negatief zijn: bevestigen dat hun aannames klopten, zij gelijk hebben en de rest niet.

Het percipiëren van een eigen werkelijkheid lijkt met deze voorbeelden ongewenst en fout. Dat kan het worden, maar is het niet. Het is ook een vorm van zelfbescherming en daarmee een middel om zelfvertrouwen te hebben. Samenlevingen waar mensen het recht op het vormen van eigen meningen wordt misgund, munten niet uit in zelfbewuste burgers. Zie wederom Noord-Korea en vindt hierin een mogelijke verklaring voor de enorme klaagzangen en publieke treurnissen na de dood van de Grote Leider. In onze samenleving is het iedereen gegund een eigen werkelijkheid te hebben. Dat gaat gepaard met vrije meningsuiting. Maar dat wil niet zeggen dat het dus ook alleen maar goed is. Voor een gezonde beleving van de eigen werkelijkheid is debat noodzakelijk. Zonder debat ontspoort het, zoals bij Albayrak en Cruyff. Met debat worden mensen gedwongen tot dynamiek: hun werkelijkheid is geen statisch gegeven maar erodeert al naar gelang wie ze spreken, wat ze lezen en zo voort.

Er zijn beroepen die dit type van confrontaties ook bewust moeten opzoeken. Beroepen die het wel en wee van de samenleving of een bedrijf of organisatie bepalen. Privé is het hun gegund een werkelijkheid te percipiëren en daar zonder of met tegenspraak bij te blijven, zakelijk is het de eis dat ze daar juist actief mee bezig zijn. Ze moeten zichzelf steeds de vraag stellen of zoals zij het zien anderen dit ook zo zien. Met die vorm van omgevingsbewustzijn kunnen ze beter inschatten waar ze ferm of juist ontvankelijk moeten zijn, waar ze kunnen versnellen of juist vertragen. Ik ben er van overtuigd dat hoe meer overheden met een goede dosis omgevingsbewustzijn opereren, hoe meer men aansluiting vindt op de gehorizontaliseerde werkelijkheid waar de Raad voor Openbaar Bestuur  vorig jaar over adviseerde. Een mondige en assertieve samenleving, kenmerkend voor de horizontalisering, wil gezien en gehoord worden. Een overheid die met de juiste voelhoorns werkt zal vertrouwen winnen.

Noord-Koreaanse toestanden gelden inmiddels als spreekwoordelijk voor de manie en branie waarmee het land is geleid en de effecten die dat heeft gehad op de bevolking. Zeker geen wenkend perspectief. Wel een nuttig schrikbeeld. En voor Nederlanders vermoedelijk een overbodige, hoewel voor sommige politiek populisten ook bij momenten verleidelijk. Macht is onder meer jouw redeneerwijze en ideeën zo breed mogelijk te laten landen. Als jij de rechtsstaat aanvalt en en velen volgen jouw beweegreden en oordeel, dan is dat macht. En als dan het weerwoord stokt, kan die macht zo maar beklijven en electoraal vertaald worden.

Dat roept ook de vraag op hoe ‘eigen’ ieders werkelijkheid is. Of vraag…. Ik denk wel dat je kunt stellen dat er sprake is van een hoog gehalte copy & paste. Maar beter goed gejat dan slecht bedacht. En uiteindelijk gaat het om de kwaliteit van argumenten en houdbaarheid van denkbeelden.  Die worden getoetst door debat en door open te staan voor andere meningen. Daar heeft de Nederlandse samenleving een voortdurende uitdaging in en hebben onze overheden en bedrijven een permanente opdracht in.

Verdriet van Heerlen

Ach ‘t Loon! Als ik vroeger bij mijn oma logeerde aten we met ontbijt beschuit. Beschuit met ontbijt..dat was vreemd want ik was boterhammen gewend. De grote klok tikte, de kanarie piepte, de kachel zoemde en wij deden ‘krak’. De eettafel stond bij het raam. Na het raam was er een smal balkonnetje en dan begon het grote niets. Tot de gevel van ‘t Loon. Het parkeerdek. En onder dat parkeerdek was de entree. Daar was een rode slagboom druk in de weer auto’s naar binnen en naar buiten te laten. Mijn oma en ik bekeken dat gefascineerd. Die drukte, die beweging, de schaduw waar de voertuigen in verdwenen of juist uit opdoken. In het winkelcentrum zelf kwam ik nooit. Te ver weg van de flat waar mijn oma woonde. Ik vermoed dat ik niet eens wist dat het ‘t Loon heette. Ik denk dat ik daar pas jaren later weet van heb gekregen.  Toen het zo maar een winkelcentrum was. Net zo lelijk en onvriendelijk van de buitenkant als Hoog Catharijne. Waarschijnlijk een Trots van Heerlen en tegelijk een Verdriet. Net als in Utrecht.

Zo kan mij blog eindigen. Mijn oma is al vele, vele jaren geleden de flat ontstegen. We zullen maar zeggen dat ze vanaf een wit wolkje nu, beschuitjes knagend, naar ‘t Loon kijkt. Hoofdschuddend, ongetwijfeld, tsjongejonge zeggend. Maar ik had niet gerekend op mijn tante. Inmiddels is zij ook een eind in de tachtig en woonachtig in dezelfde flat. Een etage hoger, meen ik. Uit dit laatste mag u begrijpen dat mijn familiebanden niet overal even sterk zijn. In het acht uur journaal verscheen mijn tante opeens in beeld. Als ‘een bewoner’. Ik heb eigenlijk niet onthouden wat haar commentaar was, zo verbouwereerd en blij verrast was ik haar te zien, staand op dat bekende smalle balkonnetje, kijkend, wijzend…ja, daar is het: ‘t Loon. Zie die parkeerentree. Goh. En daarmee meegevoerd worden naar die ochtenden met mijn oma en dat uitzicht, dat ooit was en nooit meer zal zijn. Nu fundamenteel definitief.

Sociale media voor emancipatie

Sociale media is niet de wereldverbeteraar die sommigen er wel eens van maken. In de opvolgende lijn van boeken, boekdrukkunst, telefonie, radio en TV is het gewoon een nieuw medium dat de communicatie helpt. En dan heb ik het over communicatie in technische zin. Want wie er met de ethische of moralistische bril naar kijkt kan al snel tot gesomber vervallen. Zie Geenstijl of Telegraaf.nl, is dan het geluid, dat is toch geen vooruitgang in communicatie? En al die tweets over wie waar is en de onzin waar ze mee bezig zijn. Er zijn bedrijven die met al die informatie goud in handen denken te hebben. Maar er zijn er dus ook, geen bedrijven, die vrezen voor een soort informatie-implosie; door de overdaad berichten, de oneindige menging van bagger met kwaliteit, gaat de informatiesamenleving tenonder. Of iets vergelijkbaars dramatisch. In dit sombere scenario is de informatieconsument een willoos slachtoffer. Een visie die al onhoudbaar is als men bedenkt dat veel van die consumenten ook in een of andere vorm producent zijn. Al is dat, haast ik mij als kanttekening te zeggen, nog steeds wel beduidend een minderheid.  Het gros van de sociale medialen is vooral consument. Zij hebben de macht van de ‘knop’. Die waar Doe Maar al over zong. Zij kunnen vrijuit defrienden en ontvolgen. Ook zij kunnen de stekker eruit trekken, maar met minder gevolgen voor het landsbelang. De vraag is: willen ze dat en wanneer? Of het nu gaat om boeken, radio, TV en telefoon: ze kwamen op, ze groeiden in gebruik, ze werden door sombermensen voorzien van negatieve etiketten, groeiden desondanks, en stabiliseerden op een gegeven moment in gebruik of krompen geleidelijk weer. Zie bijvoorbeeld cijfers van het CBS over jongeren die televisie. Maar goed, dat is kwantiteit. Wat zegt dit over de beleving? Een arige parallel i mischien de cultuur van schotschriften en pamfletten in de 18e eeuw in Nederland. Daar werd toen door tijdgenoten met veel zorgen over gesproken. Nu kan je stellen dat het emanciperend heeft gewerkt in politiek en cultureel opzicht. Er werd identiteit en bewustzijn mee gewonnen. En hebben radio en TV ook niet stimulerend gewerkt op het bewustzijn van de maatschappelijke en politiek-culturele positie? Denk aan de strijd rond de verzuiling en het doorbreken van die schotten. Ook sociale media zal zo een vormend  effect hebben. Het is al enigszins te zien in de Arabische Lente. Waar de digitale saamhorigheid ook burgers aanzette om zelf het heft in handen te nemen. Het is en mooie taak voor de historici en sociologen van de toekomst om de ontwikkelingen  rond sociale media nu in de toekomst te duiden. Ik kijk er naar uit.

China: nieuwe uitdaging

China en EU moeten elkaar vinden om de schuldencrisis te overkomen. Dat is de drijfveer vanuit de Europese perceptie. De Chinese drijfveer is niet duidelijk. Hierover wordt her en der wat geprojecteerd, van handelsbelangen tot mondiale status, maar de Chinese leiders houden de kaarten voor de borst. Is dat ook de wijze waarop het spel gaat?

Er is veel onbekendheid en onwennigheid tussen de beide grootmachten. Op handelsgebied mag er al veel kennis zijn vergaard over zakendoen, op politiek gebied is die kennis er nauwelijks. Wellicht kan de start van de kennisontwikkeling gedateerd worden op begin zeventiger jaren, toen Nixon en Kissinger naar China vlogen om er Mao te ontmoeten. Sindsdien is de politieke cultuur in China vermoedelijk veranderd, maar veel pijlers zullen nog gewoon staan. Weet Sarkozy daar voldoende van af, als hij dineert met president Wu om te praten over Chinees geld voor armlastig Europa? Gezien de resultaten tot dusver lijkt het erop van niet. Ook de ECB is inmiddels frequent bezoeker van het Chinese ministerie van Financiën. Zonder resultaat, tot dusver. Voor zover wij als publiek geïnformeerd worden. Die informatie is op zichzelf al weer geld waard gezien de grilligheid van de financiële markten. Elk verkeerd woord of positief gegeven heeft grote invloed.

Een spoedcursus Chinese politiek voor de EU- en ECB-leiders, inclusief de cultureel bepaalde omgangsvormen, lijkt me daarom van groot belang. Dat moet tussen alle ‘red de euro’-activiteiten door kunnen. De eurocrisis dwingt de EU-landen zo niet alleen tot meer politieke unievorming, maar ook tot een drastische heroriëntatie op de wereldpolitiek. Waarin inlevend en fijngevoelig omgaan met de Chinese politiek een essentiële vereiste is. En Europa haar vaak eenzijdige benadering (wat kun je voor ons betekenen) opzij moet zetten.

Ik ben benieuwd of de EU-leiders deze draai gaan maken en of ze een nieuwe benadering van China tot bloei weten te brengen. Dan zou na het beroemde historische keerpunt van Nixon, er veertig jaar later een EU-equivalent naast worden gezet. Wie gaat het doen? Sarkozy, Merkel of toch Van Rompuy? Wie is het meest chinees?

De tucht van sociale media

Ik aarzel tussen Tumblr en Wordpress, wat is handiger? Beide kun je je naam geven, als kost me dat bij Tumblr geen geld. Het is een luxeprobleem. Toen email geïntroduceerd werd kregen veel werknemers een managing-probleem: te veel email in korte tijd die allemaal even urgent leek. Je hoort er weinig meer over, behalve na vakanties, maar ik denk dat ze er nog steeds zijn: werknemers die niet kunnen selecteren en gefrusteerd vastlopen in het dagelijkse getij van emails.
Mijn probleem (ja, laten we het nu eens over mijn probleem hebben), is dat ik een managing-probleem ga krijgen (ontkenningsfase..het is natuurlijk al zo als je er over schrijft…) met allemaal accounts en sites. Tumblr en deze blog. Twitter, het dagelijkse microblog waar je of zinnig of grappig wilt opvallen. De website van mijn bedrijf die regelmatig verfrist moet worden. En van mijn tweede huis in Frankrijk die ook aandacht behoeft met nieuwe foto’s of een bijgewerkte verhuuragenda. En vraagt dagelijks LinkedIn via email mijn aandacht. De connecties maar zeer zeker ook de vele groepen waar ik lid van ben. En tenslotte is er Facebook die ik probeer te negeren maar zich ook met meldingen en verzoeken via email aan mij opdringt.
Ik zou er een dagtaak van kunnen maken. Als ik echt, echt niks te doen had. Nu heb ik momenteel te weinig om handen, maar toch nog te veel om al die digitale middelen accuraat te bedienen. En dan zwijg ik nu verder over alle loginnamen en wachtwoorden, waar ik een boekje voor heb aangeschaft dat nooit verloren mag gaan.
Het is living on the edge, walking with fire. Zelfverkozen ketenen die tuchtigen en verrijken. Het laatste domineert vooralsnog, voor mijn gevoel.

Nieuwe tijden

Het is vandaag de dag twitter (Robert_G030) die mijn blogminuten inneemt. Hoewel ik al met al daar meer op kijk dan zelf wat aan toe voeg. Het is wel de reden dat ik mijn weblog ernstig heb verwaarloosd. Iets waar, naar ik voorzie, ook niet snel verandering in komt. Probeer wel wat meer uitgebreide blogjes te maken op giesberts.tumblr.nl. Facebook heb ik wel toegelaten in mijn digitale leven, maar met scepsis en dat is ook niet verdwenen. Blijf er moeite mee hebben dat mensen zich vrienden van je kunnen noemen die ik niet in de volle betekenis als zodanig beschouw. Heb meer met LinkedIn, wat vermoedelijk ook iets zegt over mijn innerlijke strijd tussen sociaal doen en zakelijk zijn.

Hulde aan KB

Curieus dat gedoe rond het op internet toegankelijk maken van 60 jaar oude kranten. Koninklijke Bibliotheek heeft vandaag de enige juiste stap gezet: voor breed publiek toegang verschaffen. Is dan met de PVV (bijna) aan de macht, opeens vanalles als haatzaaien vogelvrij verklaard? Eerder koester ik de (ijdele, ik weet het) hoop dat studie van de kranten inzicht geeft in de risico’s van de bedorven atmosfeer die PVV creëert.
Ik vind de aarzelende tot afwijzing neigende opstelling van Justitie onverteerbaar. Daar spreekt angst uit en een gering vertrouwen in de rechtsstaat; die kan wel tegen een stootje, tegen groepjes die eventueel dit materiaal misbruiken. Vrije toegang tot zeer relevante en belangrijke informatie is in deze veel en veel belangrijker. Onlangs bepleitte Alexander Klöpping het transparant maken van alle overheidsinformatie om alle expertise in de samenleving de kans te geven tot betere inzichten en ideeën te komen. Een goed pleidooi, vind ik dat. Hetzelfde geldt voor ons verleden. KB is goed bezig: hulde!

Linschoten

In de periode dat mijn politieke bewustzijn tot volle wasdom kwam was ik erg uitgesproken over de Haagse protagonisten: Van Agt en Lubbers zien en horen vond ik al een kwelling. En met hen, vele anderen. In de loop der jaren ben ik daar milder in geworden, verstandiger, denk ik ook. Het gaat om de inhoud, de persoon is bijzaak. Over één voormalige hoofdrolspeler lukt het me maar niet mijn mening te verzachten, dat is Robin van Linschoten. Ik vond toendertijd de man absoluut onaardig en onverstandig, en dat vind ik nog steeds. Het wordt alleen maar erger. Capriolen in de sociale zekerheid, werden opgevolgd door bokkensprongen bij de DSB. En geen greintje van zelfreflectie getuige zijn opstelling van hem en zijn voormalige medebestuurders. Het was toch echt de schuld van anderen, hun viel niets te verwijten.
En vorige week zag ik Linschoten bij Knevel & Brink. Een programma die voordat er en woord is gezegd al voor en lichte verhoging van de irritatiegraad zorgt, maar goed. Zo heb je er meer op de Nederlandse televisie. Het wemelt ervan eigenlijk, maar dat voor een andere keer.
Linschoten zat er vol eigendunk en zonder een extra oogknipper te beweren dat Wilders slechts en groot spel had gespeeld: nu de macht binnen bereik was zou hij weer zijn tamme oude ‘ik’ worden, het hondje dat kwispelt als het ‘braaf, braaf’ hoort van zijn companen bij CDA en VVD. Sterker, ziener Linschoten achtte de kans niet klein dat Wilders weer de VVD zou omarmen. Iets wat hij blijkbaar graag zag gebeuren…
En met dit soort roze mistflarden praat Linschoten recht wat krom is. Ik heb het nooit zo op verdachtmakingen op ‘baantjesjagerij’ maar het is dit, wat hem tot dit soort opvattingen brengt of hij is echt, echt héél dom.