Politieke sensitiviteit in een hordenloop

Tim Verbeek  110 m horden
foto:Ewoud Broeksma - Tim Verbeek

De medewerker wist alles van fietspaden. Zijn voorstel voor het nieuwe fietspad was tiptop. Toen de wethouder het plan presenteerde bleken veel bewoners tegen. De wethouder realiseerde zich dat hij een heel overtuigend verhaal moest brengen om draagvlak te krijgen. En daar had die medewerker zich nu net niet mee bezig gehouden.

Politieke sensitiviteit, is niet een kwaliteit die alleen een politicus moet hebben. Het is ook een onmisbare competentie voor medewerkers van een politiek bestuurder. Het leidt tot beter presteren. Dat is, gegeven het krimpen van overheidsbudgetten, een belangrijk motief organisaties sensitiever te maken.

Veronachtzaamde succesfactor

Voor beleidsmedewerkers telt in profielen en persoonlijke ontwikkelingsgesprekken vooral inhoudelijke deskundigheid, sociale vaardigheden en inzet. De interne beleidsomgeving is maatgevend. Het functioneren in de politiek-bestuurlijke omgeving en in de relaties met het publiek is geen toetspunt.

Veronachtzaming van omgevingsensitiviteit hindert de organisatie om doelmatig en doeltreffend te werken. Om dit te illustreren gebruik ik de metafoor van een hordenloop. De startpositie van de medewerker in een beleidsproces is buitenbaans, vele meters voor op de binnenbaans lopende bestuurder. De hordes van de medewerker bestaan uit inhoudelijke vraagstukken, tegendraadse opvattingen van vakcollega’s en budgettaire problemen. De hordes van de bestuurder zijn een coalitieafspraak, keuzemogelijkheden, realisatietermijn, budget en communicatieopgave. Bestuurder en medewerker passeren tegelijk de finish. De medewerker stopt, de bestuurder niet. Hij komt terecht in een steeple chase met hindernissen van verschillende aard en grootte: een ontevreden bewonersgroep, een vertragende juridische procedure, informatie die nieuw lijkt, interpretatieverschillen over de coalitieafspraak en zo voort. De medewerker staat inmiddels op het binnenterrein verrast door de duur van de loop en aard van de hindernissen. Hij gooit de zwetende bestuurder een handdoek toe, wat water, waarschuwt voor hindernissen, adviseert hoe die te nemen en moedigt aan. Dat is geen geruststellend recept voor het heelhuids halen van de echte eindstreep: de uitvoering.

Was de medewerker bij de start sensitief geweest dan had hij op de publieke tribune, al veel wensen en klachten gehoord. Geluiden die hem hadden geholpen zijn beleidsstuk weerbaarder te maken. En waarmee hij de bestuurder in stat stelde zijn race beter op lengte en moeilijkheidsgraad in te schatten.

Wat te verbeteren?

Kennis. Het ontbreekt veel medewerkers simpelweg aan kennis over het politiek bestuur. Feitelijke informatie geven is niet voldoende omdat personen, hun bestuursstijl en hun onderlinge relaties bepalend zijn. Daarom is kennisoverdracht echt waardevol als het situationeel gebeurt. Verankering volgt door ruimte te scheppen voor politieke oriëntatie binnen de ambtelijke omgeving.

Luisteren. Echt luisteren werkt als de luisteraar respondeert. Via een dialoog of door het te laten weerklinken in het proces of beleid. Dat vraagt oprechte nieuwsgierigheid en bereidheid het masker van ‘de deskundige’ te laat zakken. Politiek sensitief werken krijgt pas effect als inventarisatie leidt tot interactie. De ‘lerende organisatie’ , die veel overheden nastreven, zal toch ook eerst een ‘luisterende organisatie’ moeten zijn.

Strategie. Medewerkers die andere omgevingen in kaart willen brengen doen dit efficiënt door eerst een strategie te maken. Dit dwingt de medewerker ook zich te verplaatsen in de positie van zijn bestuurder, de raadsfracties en belanghebbenden. Het voorkomt de situatie waarin de B&W-vergadering als eindstreep wordt gezien.

Op tijd bij zijn

Zonder kennis van verschillende omgevingen is een technisch perfect en inhoudelijk correct voorstel toch incompleet. Een onvolmaaktheid die het risico op schipbreuk bij B&W, de gemeenteraad of het publiek vergroot. Via participatie kiezen veel overheden ervoor om de buitenwereld naar binnen te brengen. Dat legt echter nog geen duurzaam fundament voor een politiek sensitieve beleidsomgeving. Dat vraagt van medewerkers zich te buigen over vragen die nu vaak pas aan de bestuurstafel of buurthuisbar opduiken.

Een meer uitgebreide versie vind je hier

Published by

Robert

Na lange tijd politiek actief te zijn geweest in Utrecht, een communicatieve en participtierijke omzwerving, ben ik nu bezig bij WIJ 3.0. Daar ging het opzetten van Wijkbedrijf Utrecht aan vooraf. Dar heb ik vanaf 2013 leiding aan gegeven. In 2015 is Wijkbedrijf mee gefuseerd met enkele andere Utrechtse organisaties tot WIJ 3.0. Gezamenlijk kunnen we meer betekenen voor iedereen die op een dood punt in zijn leven is beland, ver van de arbeidsmarkt is afgepakt en wil werken aan re-integratie en maatschappelijk herstel.

5 thoughts on “Politieke sensitiviteit in een hordenloop”

  1. I have noticed you don’t monetize your blog, don’t waste your traffic, you can earn extra cash every month because you’ve got high quality content.

    If you want to know how to make extra bucks, search for: Boorfe’s tips best adsense alternative

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *