Vrijheid en Ongemak

Over de vrijheid van meningsuiting zijn bibliotheken te vullen. Het is een beetje als met de regenboog: waar eindigt de ene kleur en begint de andere? Vrijheid van meningsuiting is een universeel recht, maar in praktijk blijkt het een lastig te hanteren principe. Met groot ongemak onderga ik de uitlatingen van Wilders en andere PVV’ers. Is dit een mening die geuit moet worden of is het iets anders dat in de vermomming van een mening wordt geuit? Veel Tweede Kamerleden, Femke Halsema voorop, stonden pal voor die vrijheid in de voorbije jaren. Hun reactie was steeds: wat is gezegd is abject, maar het moet gezegd kunnen worden. Ik heb vaak moeite gehad me bij dat koor thuis te voelen. Hoe weeg je de kwetsuur bij de aangesprokene tegen de kwetsuur van een ingeperkte vrijheid, was steeds mijn twijfel.

Met de recente onlusten over de Amerikaanse anti-Moslimfilm wordt mijn opvatting over die vrijheid van meningsuiting opnieuw beproefd. EU-parlementsvoorzitter Schultz en minister Fabius van Buitenlandse Zaken van Frankrijk pleitten recent voor een verbod van de film. De kritiek was dat zij daarmee bogen voor de kritiek die in veel landen in het Midden-Oosten met geweld wordt gebracht. Diederik Samsom zei er dit over: “..ik zou niet oproepen om hem niet te verspreiden, want dat raakt de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting en die is in dit land en elders in Europa een zeer groot goed.” Dat is een juiste, westerse redeneerwijze, maar waar in de regenboog de kleuren veranderen is ook vrijheid begrensd. Of niet?

De wereld is zeker niet zwart-wit. De protesten zijn zeker niet allemaal authentiek gebouwd op diepgevoelde verontwaardiging over de bewuste film. Manipulatie door foute leiders en misbruik van het protest om eigen onvrede te uiten speelt beslist ook mee. Het protest dat Hezbollah gisteren in Libanon orkestreerde is daar een goed voorbeeld van. En velen zullen de film niet hebben gezien. Net zo min als eind jaren tachtig de woedende Iraanse betogers het boek van Salman Rushdie, de Duivelsverzen, hadden gelezen. Overigens zit hier wel een ironisch scharnier in de ontwikkeling van onze beschaving: de protesten over een daadwerkelijk kunstwerk dertig jaar geleden en de protsten nu over en miserabele flutfilm. Als nu parallel een auteur een boek met kaliber Duivelsverzen II had gepubliceerd, die onomstreden bleef, konden we er nog echte vooruitgang in zien.

Maar manipulatie of niet, bijbedoelingen of niet, het protest is er. Het gevoel bij veel moslims dat hun religie niet vrijelijk beledigd mag worden is existent en niet dezer dagen voor het eerst zo gearticuleerd. Waar het christendom een vorm van lichtheid heeft gekregen, en teflonlaagje, zeg je dan tegenwoordig, is dat bij de islam niet het geval. Zelfspot, kunnen lachen om je zelf en je vijanden, is niet een kwaliteit die we in de islam veel ontmoeten. Of doe ik veel moslim daar mee te kort?

Moet ik omwille van de vrijheid van meningsuiting willens en wetens die herhaaldelijk getoonde gevoelens negeren of schouderophalend afdoen? Ze moeten het maar leren, zoiets? Wij vinden die film ook slecht en zwaar klote, maar ja, vrijheid he, van meningsuiting….

Ik denk dat die film puur en alleen gemaakt is om te beledigen. Niet met als doel een debat los te maken (wat via een belediging al zonder meer een lastige opgave is) of een eigen visie te illustreren. Nee, de film is bedoeld om te beledigen om het genoegen van de belediging zelf. De makers genieten van de reuring, daar was het ze om te doen. En die tactiek heeft Wilders ook veelvuldig gehanteerd. En die tactiek wil ik niet goed praten met een beroep op de vrijheid van meningsuiting. Dus begrijp ik heel goed waarom enkele politici nu vragen om verbod van de film. Wat natuurlijk symbolisch is, omdat met internet informatie altijd ergens wel te vinden is, verboden of niet. Het gaat dus om het politieke signaal. Een signaal dat sterker is als wanneer politici als veredelde recensenten zich beperken tot te zeggen dat de film slecht is.

Vaststellen dat de film geen mening is maar enkel een belediging is lastig voor een publiek debat. Het brengt ons terug naar de regenbooog: waar eindigt de mening en begint de belediging om de belediging? Het is te gemakkelijk om te zeggen: ga dan maar naar de rechter. Ook het publieke debat over die grenzen moet bij dit type incidenten gevoerd worden. Anders maken we van onze vrijheid van meningsuiting op zijn beurt en soort humorloze, zelfkritiek afwijzende religie. En dat lijkt me toch ook niet de bedoeling.

Published by

Robert

Na lange tijd politiek actief te zijn geweest in Utrecht, een communicatieve en participtierijke omzwerving, ben ik nu bezig bij WIJ 3.0. Daar ging het opzetten van Wijkbedrijf Utrecht aan vooraf. Dar heb ik vanaf 2013 leiding aan gegeven. In 2015 is Wijkbedrijf mee gefuseerd met enkele andere Utrechtse organisaties tot WIJ 3.0. Gezamenlijk kunnen we meer betekenen voor iedereen die op een dood punt in zijn leven is beland, ver van de arbeidsmarkt is afgepakt en wil werken aan re-integratie en maatschappelijk herstel.

One thought on “Vrijheid en Ongemak”

  1. Wat zo vreemd is, is dat velen zich geroepen voelen om een weliswaar beledigend maar tevens onbenullig filmpje te veroordelen.

    De reactie had ook kunnen zijn, zowel van moslims als anderen: negeren die rommel.

    Terwijl niemand voelt zich geroepen om de afschuwelijk jodenhaat die door officiele mosliminstanties massaal verspreid wordt, te veroordelen.
    Voor wat voorbeelden, alleen maar van de Arabische televisie, zie:
    http://likud.nl/category/geselecteerd/clips/

    Misschien komt dat omdat Joden niet woedend ambassadeurs vermoorden?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *